AI voor docenten: 8 taken die je vandaag al sneller doet

De meeste docenten die AI proberen, beginnen met een vage vraag en krijgen een vaag antwoord terug. Het werkt veel beter als je AI inzet voor precies de taken die veel tijd kosten en weinig van je vakmanschap vragen: een eerste opzet van een les, drie niveaus van dezelfde opdracht, twintig oefenvragen, een ouderbrief. Het denkwerk en het oordeel blijven bij jou, het typewerk niet.

Hieronder staan acht taken waarbij AI voor docenten direct tijd scheelt, elk met een voorbeeldprompt die je kunt kopiëren en aanpassen. Daarna lees je wat je beter niet doet, want de grootste fout is geen slechte prompt maar leerlinggegevens in de verkeerde tool. Voor het beleid erachter, zoals de schoolafspraken van Kennisnet en de AI Act, zie AI in het onderwijs.

Hoe schrijf je een prompt die bruikbaar lesmateriaal oplevert?

Een goede prompt voor lesmateriaal bevat vijf dingen: wie je bent, voor wie het is, wat het doel is, welke vorm je wilt en wat er niet in mag. "Maak een les over de Gouden Eeuw" levert een algemeen verhaal op. Dit levert iets op waar je mee verder kunt:

Ik ben docent geschiedenis in havo 3. Maak een lesopzet van 50 minuten over de VOC. Leerdoel: leerlingen kunnen twee voordelen en twee nadelen van de VOC voor verschillende groepen benoemen. Gebruik een korte start, een werkvorm in tweetallen en een afsluitende check. Schrijf in het Nederlands en spreek leerlingen aan met je.

Twee trucs maken het nog beter. Vraag het model eerst om jou drie vragen te stellen voordat het begint, dan vult het zelf de gaten in je opdracht. En vraag om twee varianten, zodat je kunt kiezen in plaats van alles te moeten herschrijven.

Niet elk model schrijft even goed Nederlands. In onze eigen taaltest scoort Claude een 5 op 5, ChatGPT, Gemini en Le Chat een 4. Het verschil zie je vooral in teksten die leerlingen of ouders lezen: Claude kiest vaker de Nederlandse formulering waar ChatGPT soms letterlijk uit het Engels vertaalt. Meer daarover in welke AI het beste Nederlands spreekt.

Hoe gebruik je AI voor lesvoorbereiding en differentiatie?

1. Lesvoorbereiding

Een lesopzet is het meest voor de hand liggende gebruik, en ook het veiligste: je hebt er geen leerlinggegevens voor nodig. Gebruik de prompt hierboven als basis en pas vak, niveau en leerdoel aan. Laat het model ook een lijstje materialen en een tijdsindeling maken, dan zie je meteen of de les in 50 minuten past.

2. Differentiëren

Dezelfde opdracht op drie niveaus maken kost met de hand veel tijd. Met AI heb je in een minuut een basis waar je mee verder kunt:

Hier is een opdracht voor groep 7 over breuken: [plak de opdracht]. Maak drie versies: een eenvoudige versie met meer tussenstappen en een uitgewerkt voorbeeld, de huidige versie, en een uitdagende versie met een toepassing uit het dagelijks leven. Houd de leerdoelen gelijk.

Controleer vooral de eenvoudige versie. Modellen maken een tekst makkelijker door hem korter te maken, terwijl een zwakkere leerling soms juist meer uitleg nodig heeft.

Hoe maak je toetsvragen, rubrics en feedback met AI?

3. Quizvragen en toetsvragen

Maak 10 meerkeuzevragen over fotosynthese voor vmbo-t leerjaar 2. Elke vraag heeft vier antwoorden, waarvan de foute antwoorden veelvoorkomende misvattingen zijn. Zet het juiste antwoord en een korte uitleg onder elke vraag.

Het stuk over misvattingen is de sleutel: zonder die instructie zijn de foute antwoorden vaak zo onlogisch dat niemand ze kiest. Controleer elk antwoord zelf, want een taalmodel kan met overtuiging een fout antwoord als juist aanmerken.

4. Rubrics

Maak een rubric voor een betoog van 400 woorden in havo 4. Criteria: stelling, argumentatie, tegenargument, opbouw en taalverzorging. Vier niveaus per criterium, in concrete en observeerbare termen. Zet het in een tabel.

Vraag daarna om een versie in leerlingentaal, zodat leerlingen vooraf weten waar ze op beoordeeld worden.

5. Feedback op werk, zonder namen

AI kan helpen om sneller feedback te formuleren, mits je het werk eerst anonimiseert. Haal naam, klas en herkenbare persoonlijke details uit de tekst.

Hieronder staat een geanonimiseerd betoog van een leerling in havo 4, met de rubric erboven. Geef per criterium twee zinnen feedback: wat goed gaat en één concreet verbeterpunt. Geef geen cijfer. Schrijf bemoedigend en direct, met je.

Het cijfer geef je zelf. Een model is niet consistent genoeg om te beoordelen, en AI-systemen die in het onderwijs beoordelen vallen vanaf 2 december 2027 onder de hoog-risicoregels van de AI Act.

Hoe schrijf je ouderbrieven en B1-teksten met AI?

6. Ouderbrieven

Schrijf een brief aan de ouders van groep 6 over de schoolreis op 14 oktober naar een openluchtmuseum. Vertrek 8.30 uur, terug rond 16.00 uur, eigen lunch meenemen, kosten via de ouderbijdrage. Houd het kort, vriendelijk en zakelijk. Spreek ouders aan met u.

Let op dat je zelf aangeeft of ouders met je of u worden aangesproken; daar verschillen scholen in. De datum en de tijden in dit voorbeeld zijn natuurlijk jouw eigen gegevens. Controleer ze in de uitkomst, want een model neemt details weleens verkeerd over.

7. Teksten vereenvoudigen naar B1

Herschrijf deze tekst uit het biologieboek naar taalniveau B1: [plak de tekst]. Gebruik korte zinnen, vermijd moeilijke woorden of leg ze uit tussen haakjes, en behoud alle vakbegrippen die leerlingen voor de toets moeten kennen.

Die laatste zin is belangrijk. Zonder die instructie haalt het model ook de vakbegrippen weg, en dan is de tekst makkelijker maar niet meer bruikbaar.

Hoe vertaal je voor nieuwkomers en hun ouders?

8. Vertalen voor nieuwkomers

Voor nieuwkomersleerlingen en hun ouders kan AI een brief of instructie in hun eigen taal opstellen. De beste aanpak gaat in twee stappen: eerst naar eenvoudig Nederlands, dan pas vertalen.

Vertaal deze ouderbrief in eenvoudig Nederlands naar het Oekraïens: [plak de brief]. Houd de zinnen kort. Zet onder de vertaling een terugvertaling naar het Nederlands, zodat ik kan controleren of de inhoud klopt.

De terugvertaling is je controle, maar geen garantie. Laat belangrijke berichten waar mogelijk nakijken door een collega, tolk of ouder die de taal spreekt. Gemini is in onze test sterk in vertalen, Claude schrijft het meest natuurlijke Nederlands. Welke vertaaltool wanneer werkt, vergelijken we in AI vertalen.

Wat moet je als docent niet met AI doen?

De grootste risico's hebben niets met de kwaliteit van de prompt te maken.

• Geen leerlinggegevens in een consumentenchatbot. Namen, cijfers, gedragsnotities, zorggegevens en foto's van leerlingen horen alleen in tools die je school heeft afgesproken. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft meldingen gekregen van medewerkers die persoonsgegevens in een chatbot plakten. Gebeurt dat tegen de regels van de organisatie in, dan is het een datalek dat meestal gemeld moet worden.
• Geen cijfers laten geven. Feedback voorstellen mag, het oordeel blijft bij jou.
• Niets ongecontroleerd doorsturen. Taalmodellen verzinnen feiten, jaartallen en bronnen die er geloofwaardig uitzien.
• Leerlingen niet zomaar laten meedoen. Kennisnet adviseert dat leerlingen onder de 13 alleen onder begeleiding van een volwassene met generatieve AI werken, en dat je vooraf zegt wanneer AI mag.
• Vermeld wanneer je AI hebt gebruikt, als je school dat heeft afgesproken. Dat is ook een van de principes van Kennisnet.

Welke AI-tool gebruik je als docent?

Heeft je school een tool gekozen, gebruik die dan. Dat is geen formaliteit: alleen dan weet je dat er afspraken zijn over wat er met de gegevens gebeurt. Voor voorbereiding zonder leerlinggegevens zijn dit de opties:

Voor de meeste taken in dit artikel is een gratis versie genoeg. Wat de gratis lagen wel en niet kunnen, staat in gratis AI chat Nederlands.

Wil je dezelfde lesopzet of ouderbrief door verschillende modellen laten schrijven en de beste kiezen, dan kan dat bij ons. GoedkopeAI is tekstchat met onder meer Claude Opus 5.5, GPT-6.1 Sol en GPT-6 Luna, Gemini 3.8 Flash en DeepSeek V4 Flash voor €12,95 per maand, en er is een gratis model dat je zonder account kunt gebruiken. Het is wel een consumentendienst: gebruik het voor voorbereiding zonder leerlinggegevens, en de tools van je school voor al het andere. De plannen staan op onze prijzenpagina.

Conclusie